Опсерваторијата „Вера Рубин“ открила ново небесно тело во надворешните делови на Сончевиот Систем, кое би можело да биде една од најголемите џуџести планети откриени во тој регион. Објектот, означен како 2026 ED138 , се наоѓа подалеку од Нептун и сè уште се проучува за да се потврди неговата природа.
Откритието беше објавено на 27 октомври 2026 година од страна на Центарот за мали планети при Меѓународниот астрономски сојуз. Објектот го открил Метју Холман, член на оперативниот тим на опсерваторијата „Вера Рубин“, анализирајќи астрономски податоци со помош на компјутерски алгоритам развиен за откривање далечни тела што се движат низ Сончевиот Систем.
Првичните процени укажуваат дека 2026 ED138 има дијаметар од околу 600 до 1.500 километри. За споредба, Плутон има дијаметар од приближно 2.377 километри. Иако 2026 ED138 можеби е помал од Плутон, неговата големина го прави особено интересен за научниците. Доколку се потврди дека има доволна маса за сопствената гравитација да му даде приближно сферична форма, би можел да биде класифициран како џуџеста планета.
2026 ED138 моментално се наоѓа на околу 46 астрономски единици од Сонцето. Една астрономска единица е просечното растојание меѓу Земјата и Сонцето, па ова тело е значително подалеку од Плутон, чија просечна оддалеченост изнесува околу 40 астрономски единици. Објектите што орбитираат околу Сонцето надвор од орбитата на Нептун се нарекуваат транснептунски објекти.
Орбитата на 2026 ED138 е наклонета за речиси 25 степени во однос на рамнината во која се движат повеќето планети. Тоа укажува дека во минатото можеби бил поместен од својата првобитна орбита под влијание на гравитацијата на Нептун.
Интересно е што објектот бил пронајден во дел од небото во кој се гледаат милиони ѕвезди од Млечниот Пат. Во таков густ ѕвезден регион, слабите и далечни тела лесно се губат меѓу позадинските извори на светлина. Истражувачите успеале да го издвојат со споредување на голем број снимки и откривање на неговото движење низ времето.
Дополнителната анализа на архивските снимки овозможила да се пронајдат набљудувања на 2026 ED138 што датираат уште од 2016 година. Така, научниците успеале да ја следат неговата орбита во период подолг од десет години.
Опсерваторијата „Вера Рубин“, која се наоѓа во Чиле, е изградена за систематски да го снима небото во текот на десет години, создавајќи огромна база на податоци за промените во Вселената. Нејзините моќни инструменти и специјализирани алгоритми веќе овозможуваат откривање на илјадници нови астероиди и други мали тела во Сончевиот Систем.
За дефинитивно да се утврдат големината и природата на 2026 ED138, потребни се дополнителни набљудувања, особено во инфрацрвениот дел од спектарот. Доколку биде потврден како џуџеста планета, ќе се приклучи на групата во која моментално се вбројуваат Плутон, Церера, Ерида, Хаумеа и Макемаке.
Откритието покажува дека дури и во добро проучуваниот Сончев Систем сè уште има големи и интересни светови што чекаат да бидат откриени.
Извор: https://rubinobservatory.org
