Астрономите кои работат со Вселенскиот телескоп Хабл открија објект кој со децении постоеше само во теоријата, гасна структура доминирана од темна материја, остатоци од најраните фази на создавање галаксии. Овој објект, наречен Cloud-9, претставува првиот потврден пример на т.н. неуспешна галаксија во блискиот универзум.
Cloud-9 се наоѓа на околу 14 милиони светлосни години од Земјата, во близина на спиралната галаксија М94 (Messier 94). Иако содржи огромни количества гас и темна материја, во него никогаш не се формирале ѕвезди, што го прави исклучително редок и вреден за проучување.
Радио-снимка на регионот околу Cloud-9. Магентата боја ја прикажува емисијата од неутрален водород забележана со радиотелескопи. Испрекинатиот круг ја означува зоната со најголема концентрација на гас, каде што Хабл детално пребаруваше по ѕвезди, но не пронајде ниту една.
Реликт од раниот универзум
Cloud-9 припаѓа на нова класа објекти познати како RELHIC (Reionization-Limited H I Cloud). „H I“ означува неутрален водород, додека терминот RELHIC опишува примордијален облак на гас, формиран во раниот универзум, кој никогаш не преминал во фаза на ѕвездена еволуција.
По периодот на рејонизација, кога првите ѕвезди и галаксии го јонизирале космичкиот гас, само доволно масивните структури можеле да го задржат водородот и да започнат создавање ѕвезди. Cloud-9 очигледно бил на границата, премал за колапс и формирање ѕвезди, но доволно масивен за да преживее милијарди години како стабилен објект.
Отсуството на ѕвезди не е недостаток, туку токму круцијалниот доказ дека станува збор за долго бараниот космички реликт.
Темна материја без светлина
Иако темната материја не емитува светлина, нејзиното присуство може да се заклучи преку гравитациското влијание врз гасот. Мерењата покажуваат дека Cloud-9 содржи околу еден милион соларни маси неутрален водород, додека вкупната маса на темната материја се проценува на околу пет милијарди маси на Сонцето.
Јадрото на објектот има дијаметар од приближно 4.900 светлосни години и е забележливо компактно и сферично, што го издвојува од другите познати водородни облаци во локалниот универзум. Се смета дека гасниот притисок и гравитацијата на темната материја се во рамнотежа, што овозможило Cloud-9 да опстане во ваква форма.
Потврда со повеќе опсерватории
Cloud-9 првично бил откриен во радио-опсервации со кинескиот телескоп FAST, а подоцна потврден со Green Bank Telescope и Very Large Array (VLA). Сепак, дури со чувствителноста и резолуцијата на Хабл било можно дефинитивно да се утврди дека во облакот не постојат ѕвезди.
Ова откритие ја исклучува можноста Cloud-9 да биде екстремно бледа џуџеста галаксија и го позиционира како прв сигурен пример за RELHIC.
Поглед во скриениот универзум
Cloud-9 ни овозможува редок поглед кон универзумот без ѕвезди, каде доминираат гасот и темната материја. Астрономите претпоставуваат дека постојат многу вакви „неуспешни“ галаксии, но повеќето се тешки за откривање бидејќи не светат и често се засенети од поблиски галаксии.
Идните радио и вселенски мисии може да откријат уште вакви објекти, нудејќи нови сознанија за раното создавање на галаксиите и природата на темната материја. Cloud-9 покажува дека не сите космички приказни водат кон светли галаксии, некои остануваат тивки, темни и исклучително важни за разбирањето на космосот.
Скопско астрономско друштво
